Các Loại Máy Dùng Trong Ngành Trắc Địa Đo Đạc Phổ Biến Hiện Nay

Trong ngành trắc địa đo đạc, việc lựa chọn đúng thiết bị quyết định trực tiếp đến năng suất, phương pháp triển khai và độ chính xác của công việc. Tùy nhiệm vụ như khảo sát địa hình, đo địa chính, bố trí công trình, truyền cao độ, quan trắc hay thành lập bản đồ, kỹ sư có thể sử dụng máy toàn đạc điện tử, GNSS RTK, máy thủy bình, máy kinh vĩ, máy laser, máy quét 3D hoặc Flycam/UAV. Dưới đây là những nhóm thiết bị trắc địa phổ biến và công dụng của từng loại.

1. Máy toàn đạc điện tử

Máy toàn đạc điện tử (Total Station) là một trong những thiết bị quan trọng nhất trong trắc địa công trình. Máy tích hợp khả năng đo góc, đo khoảng cách và tính toán tọa độ, cho phép kỹ thuật viên thực hiện nhiều công việc trên cùng một thiết bị. Máy toàn đạc thường được sử dụng để đo khảo sát địa hình, đo hiện trạng, bố trí tim trục, định vị cọc – móng, chuyển điểm thiết kế ra thực địa, đo hoàn công và kiểm tra vị trí công trình. Nhiều model hiện nay còn hỗ trợ đo không gương, lưu dữ liệu và truyền dữ liệu sang máy tính hoặc thiết bị điều khiển. Các thương hiệu thường gặp gồm Leica, Topcon, Sokkia, Trimble, Nikon, South, Hi-Target, FOIF, Ruide, Kolida…

2. Máy GNSS RTK

Máy GNSS RTK sử dụng tín hiệu từ các hệ thống vệ tinh định vị để xác định tọa độ ngoài thực địa với độ chính xác cao khi có cấu hình, dữ liệu hiệu chỉnh và điều kiện quan sát phù hợp. So với nhiều phương pháp đo truyền thống, RTK có ưu thế về tốc độ khi khảo sát khu vực rộng và không yêu cầu thông hướng trực tiếp giữa các điểm đo như máy toàn đạc. Thiết bị được ứng dụng trong đo địa chính, khảo sát địa hình, đo hiện trạng, thành lập bản đồ, cắm điểm thiết kế, khảo sát tuyến, giao thông và hạ tầng. Khi đo cao độ bằng GNSS cần đặc biệt chú ý hệ tọa độ, loại độ cao và mô hình chuyển đổi đang sử dụng.

3. Máy thủy bình

Máy thủy bình chuyên dùng để xác định chênh cao và truyền cao độ giữa các điểm. Đây là thiết bị rất phổ biến trong xây dựng nhờ thao tác tương đối đơn giản và phù hợp với nhiều công việc kiểm soát cao độ. Máy được sử dụng để truyền mốc cao độ, kiểm tra cốt nền, thi công móng, kiểm tra sàn, san nền, đường giao thông và quan trắc lún. Hiện nay có hai nhóm thường gặp là máy thủy bình quang học tự động và máy thủy bình điện tử. Với các công việc yêu cầu cao, máy thủy bình điện tử kết hợp mia mã vạch có thể hỗ trợ đọc và lưu số liệu tự động.

4. Máy kinh vĩ

Máy kinh vĩ là thiết bị chuyên dùng để đo góc ngang, góc đứng và hỗ trợ xác định phương hướng trong trắc địa. Trước khi máy toàn đạc trở nên phổ biến, máy kinh vĩ là một trong những thiết bị chủ lực của công tác đo đạc. Hiện nay máy vẫn được sử dụng cho một số nhiệm vụ như định hướng, dóng thẳng, kiểm tra góc, bố trí trục và các công việc xây dựng phù hợp. Có hai loại chính là máy kinh vĩ quang cơ và máy kinh vĩ điện tử.

5. Máy cân bằng Laser – Laser xây dựng

Máy laser tạo ra các đường, điểm hoặc mặt phẳng tham chiếu phục vụ thi công. Tùy thiết kế, máy có thể tạo tia ngang, tia đứng, tia dọi hoặc mặt phẳng laser xoay 360°. Thiết bị đặc biệt hữu ích trong thi công trần vách, nội thất, M&E, lát sàn, lắp cửa, kiểm tra cao độ, san nền và xây dựng nhà xưởng. Các dòng laser xoay kết hợp bộ thu tín hiệu còn có thể sử dụng ngoài trời để kiểm soát cao độ trên phạm vi công trường rộng.

6. Máy Laser tạo độ dốc

Đây là nhóm thiết bị chuyên dụng hơn, thường được sử dụng trong san nền, thi công đường, bãi đỗ xe, sân công nghiệp, hệ thống thoát nước và các bề mặt yêu cầu độ dốc thiết kế. Tùy model, máy có thể tạo độ dốc theo một hoặc nhiều trục. So với việc liên tục kiểm tra từng điểm bằng phương pháp truyền thống, mặt phẳng laser tham chiếu giúp đội thi công kiểm soát cao độ và độ dốc thuận tiện hơn.

7. Máy quét Laser 3D

Máy quét Laser 3D (3D Laser Scanner) thu thập số lượng lớn điểm không gian trong thời gian ngắn để tạo thành đám mây điểm – Point Cloud mô tả chi tiết hình dạng của đối tượng và môi trường xung quanh. Công nghệ này được sử dụng trong khảo sát công trình, kiến trúc, nhà máy, BIM, bảo tồn công trình, đo hiện trạng phức tạp, kiểm tra biến dạng và xây dựng mô hình 3D. Ưu điểm nổi bật là khả năng ghi nhận mật độ dữ liệu rất lớn, nhưng quá trình xử lý cũng đòi hỏi phần mềm và năng lực chuyên môn phù hợp.

8. Flycam/UAV khảo sát

Flycam trắc địa hay UAV Mapping được sử dụng để bay chụp ảnh trên phạm vi rộng, sau đó xử lý dữ liệu bằng công nghệ đo ảnh. Tùy phương án khảo sát, UAV có thể kết hợp GNSS RTK/PPK và điểm khống chế hoặc điểm kiểm tra mặt đất. Sản phẩm có thể bao gồm ảnh trực giao Orthophoto, mô hình bề mặt, mô hình 3D, dữ liệu địa hình và đường đồng mức. Flycam đặc biệt phù hợp với khu đất diện tích lớn, khu công nghiệp, mỏ, dự án giao thông, san nền và theo dõi tiến độ công trình.

9. Máy định vị GPS cầm tay

GPS cầm tay như các dòng Garmin thường được sử dụng cho những công việc cần xác định vị trí, dẫn đường và thu thập dữ liệu hiện trường ở mức độ phù hợp với khả năng của thiết bị. Máy có ưu điểm nhỏ gọn, pin tốt, dễ mang theo và thao tác ngoài trời, phù hợp khảo sát sơ bộ, lâm nghiệp, nông nghiệp, kiểm tra thực địa và dẫn đường. Tuy nhiên, GPS cầm tay thông thường không thể thay thế GNSS RTK trong những công việc yêu cầu độ chính xác centimet.

10. Máy đo khoảng cách Laser

Máy đo khoảng cách laser phù hợp với các phép đo khoảng cách nhanh trong xây dựng, kiến trúc và nội thất. Nhiều model có thể hỗ trợ tính diện tích, thể tích và một số phép tính gián tiếp. Thiết bị nhỏ gọn, thao tác nhanh, thích hợp cho đo phòng, nhà xưởng, chiều cao, kích thước công trình và khảo sát sơ bộ, nhưng không thay thế máy toàn đạc trong công tác xác định tọa độ và bố trí trắc địa chuyên nghiệp.

11. Thiết bị quan trắc công trình

Trong quan trắc biến dạng, kỹ sư có thể sử dụng máy toàn đạc độ chính xác cao, máy thủy bình chính xác, GNSS và các loại cảm biến chuyên dụng tùy mục tiêu. Hệ thống được dùng để theo dõi lún, chuyển vị ngang, nghiêng và sự thay đổi hình học của công trình. Đây là nhóm công việc đòi hỏi không chỉ thiết bị tốt mà còn phải có hệ thống mốc ổn định, phương án quan trắc và quy trình xử lý số liệu phù hợp.

12. Nên chọn loại máy trắc địa nào?

Thiết bị nào quan trọng nhất trong ngành trắc địa?

Không có một loại máy duy nhất phù hợp cho mọi công việc. Máy toàn đạc mạnh về đo chi tiết và bố trí công trình; GNSS RTK có lợi thế khi đo tọa độ trên khu vực rộng; máy thủy bình phù hợp với truyền cao độ; UAV có ưu thế thu thập dữ liệu diện rộng; còn Laser Scanner 3D phù hợp khi cần dữ liệu không gian mật độ cao. Một đội trắc địa chuyên nghiệp thường kết hợp nhiều thiết bị thay vì phụ thuộc vào một loại máy.

Mua máy trắc địa tại Trắc Địa An Phát

Trắc Địa An Phát cung cấp nhiều nhóm thiết bị phục vụ đo đạc, khảo sát và xây dựng như máy toàn đạc điện tử, GNSS RTK, máy thủy bình, máy kinh vĩ, máy laser, GPS cầm tay cùng các loại chân máy, mia, gương, sào và phụ kiện trắc địa. Khi lựa chọn thiết bị, khách hàng nên căn cứ vào công việc thực tế, yêu cầu độ chính xác, môi trường sử dụng và ngân sách, thay vì chỉ so sánh giá hoặc thông số công suất.